Türkiye’nin Eczacılık Tarihi İstanbul Üniversitesi’nde Saklı

0

AJANS ÜNİVERSİTE- Seray YALÇIN

Akademisyenler ve araştırmacılar için çok önemli bir kaynak özelliği taşıyan müze, şu an İÜ Eczacılık Fakültesi’nin eğitim verdiği Keçecizade Fuat Paşa Konağı’nda bulunuyor. Türkiye’de “Eczacılık Müzesi”nin kurulma fikrinin ilk kez 1931 yılında, Doç. Dr. Naşit Baylav’ın bu yönde yaptığı girişimle ortaya çıktığı bilinmektedir. Sonuçlandırılamayan bu girişimin ardından 1945’te, İÜ Eczacılık Okulu mezunu olan Prof. Dr. Turhan Baytop, eczacılık tarihi ile ilgilenmeye, eczacılık tarihi üzerine belge ve bilgi toplamaya başladı. Kendisi, eczacılık müzesi kurulmasının önemini, 1959’da Doz Dergisi’nde yayımlanan yazısında şu sözlerle vurguladı: “Eczacılık ilmini tam manasıyla kavrayabilmek için eczacılık tarihini de bilmek şarttır. Maalesef Türk Eczacılık Tarihi hakkında bilgilerimiz pek noksandır. Bu noksanlığın en mühim sebebi, şüphesiz ki meslektaşlarımızın bu alana yeterince ilgi göstermemeleridir.’’

Bir müze kurulmasına yönelik gayretleri ile gerekli ilgiyi göremeyen ve bu işin duyurularla gerçekleşemeyeceğini düşünen Prof. Dr. Baytop, 1960 yılında, kendi kişisel koleksiyonu ve yakın arkadaşlarının verdikleri malzemelerle İÜ Eczacılık Fakültesi’nde ilk müzeyi kurdu. 1962 yılında, müzeyi geliştirme görevi, Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü Hayrullah Örs tarafından Prof. Dr. Baytop’a verildi. Müzedeki koleksiyonlar, Eczacı Remzi Kocaer’in katkıları ile genişletildi ve Keçecizade Fuat Paşa Konağı’nda, zemin katta bulunan bir odaya yerleştirildi. 7 Mayıs 1968’de “Türk Eczacılık Tarihi Müzesi’’ adıyla faaliyete geçti. Eşya sayısının giderek artması ve odanın bu eşyalara dar gelmeye başlaması üzerine müze, 1984 yılında, daha büyük bir odaya taşındı ve 15 Temmuz 1984’te yeniden ziyarete açıldı.

17 Ağustos 1999 İstanbul Depremi’ne kadar bu şekliyle faaliyet göstermeye devam eden müze, binada depreme karşı güçlendirme çalışmalarının başlaması üzerine boşaltıldı. Müzedeki eşyalar ise ambalajlanarak arşiv binasında depolandı.

Keçecizade Fuat Paşa Konağı’nda 2005 yılında başlayan restorasyon çalışmaları 2010 yılında tamamlandı. Yeni düzenlemelerin yapılmasının ardından birinci katta bulunan dekanlık yanındaki iki salon müzeye ayrıldı. Müzeye ait eşyalar, depolandıkları arşiv binasında kaldıkları on bir yıl içinde olumsuz şartlardan büyük ölçüde etkilenmiş ve hasar gömüştü. Hasar gören dolaplar İÜ Rektörlüğü’nün ve Selçuk Ecza Deposu A.Ş.nin katkılarıyla restore edildi ayrıca yeni teşhir vitrinleri alındı.

Prof. Dr. Afife Mat tarafından kurtarılan ve yeniden düzenlenen Türk Eczacılık Tarihi Müzesi, 6 Haziran 2012’de gerçekleştirilen 10. Türk Eczacılık Tarihi Toplantısı’nda yeniden kapılarını ziyarete açtı.

Müzede bulunan eşyalar, Topkapı Sarayı Enderun Eczanesi’ne (Pharmacie Emperiale) ait şiddetli zehirler dolabı, porselen ilaç kavanozları, cam ilaç şişeleri, drog kutuları, Eczacı Ethem Pertev Bey’in eczanesine ait kavanozlar, Eczacı Şekip Öztürk’ün koleksiyonu, Türk ilaç endüstrisinin öncülerinden olan Eczacı Hüsnü Arsan’a ait kavanozlardan oluşuyor.

DSC_2508

Müzede, Türk eczacıların kullandıkları, Osmanlı Dönemi ile Cumhuriyet Dönemi’ne ait ders kitaplarının yanı sıra, tıp kitapları da bulunuyor. (Osmanlıca, Türkçe, İngilizce, Almanca, Fransızca, İtalyanca, Rumca, Ermenice gibi farklı dillerde yayımlanmış kitaplar.)

“Bir Meslek, Tarihi Bilinirse Anlaşılabilir.”

Müze hakkında bilgi aldığımız İÜ Eczacılık Fakültesi Farmakognozi Ana Bilim Dalı Başkanı ve Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Afife Mat, eczacılık tarihi ile ilgili olarak şunları söyledi: “Eczacılık tarihini araştırmak gerçekten de bir tutku. Mesleğimizin geçmişini öğrenmek, bugünlere nasıl gelindiğini araştırmak, çok zevkli bir uğraş. Turhan Baytop Hoca, ilk dersine Auguste Comte’un şu sözleriyle başlardı: ‘Bir meslek ancak tarihi bilindiği zaman iyi anlaşılabilir.’ Şimdi ben de dersime aynı cümle ile başlıyorum. Gençlerimizin tarihî mirasımıza sahip çıkmaları, bu kıymetli mirasımızı korumaları için onlara tarih sevgisini aşılamaya çalışıyorum.’’

Eczacılık Tarihi Müzesi ile ilgili çalışmalarının devam ettiğini belirten Prof. Dr. Afife Mat, “Turhan Baytop Hoca’nın şahsi koleksiyonu ile kurmuş olduğu bu müzeyi daha yukarılara taşımayı şimdi ben devam ettiriyorum. Müzemiz çok ilginç belgeler ve değerli eşyalar barındırıyor. Araştırmalarımız yıllarca sürecek gibi gözüküyor. Türkiye’de eczacılık mesleğinin, eczacılık eğitiminin ve ilaç endüstrisinin tarihi burada bulunuyor. Son yaptırdığım bitirme projesi ile Osmanlı’dan günümüze bin beş yüz adetlik ilaç koleksiyonunun envanteri hazırlandı ve çok ilginç sonuçlar çıktı. Belki de firmaların kendi koleksiyonlarında olmayan ilaçları bizde bulunuyor.’’ diye konuştu.

İÜ Eczacılık Fakültesi öğrencilerinin dersler kapsamında kullandıkları müzeyi, fakülte dekanlığından izin alarak gezmek mümkün.

İÜ Eczacılık Fakültesi öğrencilerinin dersler kapsamında kullandıkları müzeyi, fakülte dekanlığından izin alarak gezmek mümkün.

Share.

About Author

Comments are closed.