Türkiye’de Yeni Bir Buzul Keşfedildi

0

AJANS ÜNİVERSİTE

 

İÜ Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Cihan Bayrakdar, İÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı’ndan Dr. Zeynel Çılğın ile Dr. Ergin Canpolat ve Sakarya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. M. Fatih Döker’in uydu verilerinden faydalanarak ortaklaşa yürüttükleri çalışmalar sonucunda Munzur Dağları’nda 3310 metre rakımda, yüzey alanı 104587 m2, uzunluğu 410 metre, genişliği 386 metre ve kalınlığıysa maksimum 90 metre olan yeni bir buzul (Şahintaşı Buzulu) tespit edildi.

Uzaktan algılama teknikleri ve yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri sayesinde Dünya’daki ve ülkemizdeki ulaşılması güç noktalardaki buzulların tespiti kolaylaştı. Böylelikle, yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinin sağladığı imkânlarla yapılan bu araştırmalar sonucunda, ülkemizde tamamının belirlendiği düşünülen buzullara bir buzul daha eklenmiş oldu. Buzulun hangi döneme ait olduğunun belirlenmesi için “Kozmojenik Yaşlandırma Yöntemi” uygulanacak.

Buzul Nedir?

Yeryüzündeki kar ve buz birikimleri “Buzul” olarak adlandırılır. Yaygın olarak kutup bölgeleri gibi yüksek enlemdeki yerlerle yüksek rakımlı dağlık bölgelerde bulunurlar. Buzullar yıllık kar yağışı miktarının yıllık erime miktarından fazla olduğu yerlerde, sıcaklık ve yağışın bileşkesi olarak oluşurlar. Uygun hava koşulları altında yıllık kar tabakaları üst üste gelişir. Yıllar içinde oluşan bu tabakaların altındaki kar, üzerindeki ağırlık ve basınçtan dolayı değişime uğrar zorlar (rekristalizasyon). Bu şartlar ‘’eski kar’’ ve ‘’buzkar’’ buzulunu oluşturur. Buzullar, bulundukları yerde çöküntüler (Sirk) oluştururlar.

Dünyamız 4.6 milyar yıllık jeolojik tarihi süresince ilkim koşulları stabil kalmamış, sürekli olarak değişime uğramıştır. Bu değişimler genellikle binlerce hatta milyonlarca yıllık süreçleri kapsamaktadır. Bu salınımlar süresince sıcak ve soğuk iklim koşulları birbirini takip etmiştir. İklimde yaşanan bu salınımlar boyunca geçmişte sıcak dönemlerde kutup bölgelerinde 10 °C üzerinde sıcaklıklar görüldüğü ve bazı soğuk dönemlerde ise Dünya’nın tamamıyla buzla kaplandığına dair varsayımlar mevcuttur. Dünya üzerindeki bu iklim salınımları sonucunda sıcaklığın düştüğü dönemlerde yeryüzü buzullarla kaplanmış, sıcaklığın arttığı dönemlerdeyse buzullar erimiştir.

Küresel Isınma ve Buzullar

Yaşadığımız yüzyılda iklimde yaşanan ısınmadan dolayı buzulların birçoğu ortadan kalkmasına rağmen, Anadolu’da güncel daimi kar sınırını aşkın birçok dağda buzullar varlığını koruyabilmiştir. Doğu Karadeniz Dağları’nın doruklarında, Orta ve Güneydoğu Toroslar’da ve Erciyes, Süphan ve Ağrı dağların zirvelerinde buzullar vardır. Günümüzde ülkemizdeki buzullar büyük ölçüde erimektedir. Kısa süreli sayılabilecek (15-20 yıl) gözlemler bile buzulların bariz bir şekilde küçüldüğünü göstermektedir.

İÜ Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü

 

 

Share.

About Author

Comments are closed.