Ayağını Zamanına Göre Uzat

0

AJANS ÜNİVERSİTE-Elif KARAKOÇ
Fotoğraf: Burcu GÜLER

Boş zaman sosyolojisi, günümüzde pazarlama, perakende, reklam ve iletişim sektörlerindeki faydacı konumuyla kapitalist ekonominin vazgeçilmezleri arasında yer alıyor.Tüketicinin zamanını nasıl kullandığını ölçen boş zaman sosyolojisi, coğrafya, ekonomi, kentbilim ve demografi gibi bilimlerle etkileşim hâlinde olan disiplinler arası bir alan.

Boş zaman sosyolojisi, bireyin boş zamanını ekonomik açıdan ele alıyor. Buna göre, alışveriş sırasında geçirilen zaman dilimi, bu sosyoloji türünün çalışma alanına giriyor. Tüketicinin alışveriş tercihlerini belirleyen bu alan, pazarlama ve reklam stratejilerinde de bu tercihlerden elde ettiği verileri kullanıyor.

Türkiye’de boş zaman sosyolojisi üzerine yapılan bilimsel çalışmalar bir elin parmaklarını geçmiyor. Dr. Şükrü Aslanyürek, doktorasını bu alanda yapan nadir isimlerden biri. İÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yaptığı doktora sonrasında çalışmalarını,uzmanı olduğu perakende sektörüyle harmanlayarak devam ettiren Dr. Aslanyürek, boş zaman kavramı ve boş zaman sosyolojisi hakkında bilgi verdi.

“Boş Zaman, Sermayedir”
Dr. Aslanyürek, boş zaman sosyolojisini, temelde coğrafya olmak üzere iktisat, kentbilim ve demografi ile etkileşim hâlinde olan disiplinler arası bir sosyoloji türü olarak tanımlıyor. Tarihin herhangi bir zaman diliminde, belirli bir coğrafyada, bir kent ya da kasabada yaşayan, farklı yaş gruplarından bireylerin zaman bütçelerini ölçen boş zaman sosyolojisi, ölçümleriyle tüketicilerin harcadıkları gelir, zaman ve bunların kendilerinde oluşturduğu algının bütünü olan yaşam tarzlarını ortaya çıkarıyor.
“Zaman bütçesinin kişiye bağlı tercihlere göre harcandığı zaman dilimi, boş zamandır.” diyen Dr. Aslanyürek, bu sosyolojinin boş zamanı sermaye olarak temel aldığını,insanların yaş vegelir gruplarına, kültürlerine ve çağlarına göre zamanlarını nasıl harcadıklarınıanaliz ettiğini belirtiyor.

Dr. Aslanyürek, insanların harcamak istedikleri gelir ve kullanmak istedikleri boş zamanlarını kendi istedikleri şekilde tüketecekleri yerler olarak değerlendirdiği alışveriş merkezlerinde de çalışmalar yapıyor. Yaptığı çalışmalardan bahseden Dr. Aslanyürek, “Alışveriş yaparken davranışları incelenen tüketicilerin, orada bulundukları zaman içerisinde hangi ürünlere ne kadar süre baktıklarını, hangilerini alıp geri koyduklarını dijital olarak ölçüyoruz. Böylece algı yönetimi ile pazarlama ve reklam faaliyetlerini başarı ile yürütebiliyoruz.” diyor. Bu noktadatüketicilerin alışveriş alışkanlıklarının ve algılarının gözlenebileceğini de vurguluyor.
Boş zaman sosyolojisinin gerek disiplinler arası bir alan olmasıyla gerek analiz teknikleriyle günümüz modern toplumunun anlaşılmasındabir ayna konumunda bulunduğunu ifade eden Dr. Aslanyürek, birkaç üniversite dışında, bu alanda yapılançalışmaların yetersizliğinden yakınıyor.

Dijital teknoloji sayesinde gelecekte insanların ömürlerinin ortalamasının yüzünüzerine çıkmasıyla boş zaman diliminin giderek daha da uzayacağını, onun yerine bir bütün zaman ve hayat algısının geçeceğinibelirten Dr. Aslanyürek, geleceğin boş zaman sosyolojisi ile ilgili varsayımlarını şöyle dile getiriyor: “Gelecekte boş zaman sosyolojisi, dijital dünyanın matematik ölçümleriyle görülecek. Sosyal medya kanallarında hangi konularda neler yazıldığını gösteren veriler var. Biz bu verileri alarak pazarlamada, perakendede iletişim için kullanıyoruz. Reklam kampanyalarını da buna göre yapıyoruz. Geleceğin modeli, deyim yerindeyse herkesin kendi başına kendi hayatının kitabını yazdığı ve herkesin de bu kitabı görebildiği ve ölçebildiği bir yere gidiyor.”

Boş Zaman Doktoru Ne yapar?
Boş zaman sosyolojisi, iletişim, perakende, tüketim gibi sektörlerin hatta siyasetin temel başlıklarından birisidir. Dolayısıyla bu alanda eğitim almış bir kişi, rahatlıkla bir siyasi partinin danışmanı, tüketim ürünleri şirketinin satış pazarlama direktörü veya alışveriş merkezi yatırım şirketinin başında olabilir. Üniversitede, ilgili bölümlerde öğretim görevlisi olarak dersler verebilir.

Share.

About Author

Comments are closed.